مواد شیمیایی چیست و انواع آن کدام است؟

تعریف ماده

ماده به عنوان چیزی که جرم دارد و فضا اشغال می‎کند، تعریف می‎گردد. درست همان طور که یک فرد با ویژگی‎هایی منحصر به فرد خود نظیر قد، رنگ پوست، فرم بدن و غیره توصیف می‎شود؛ ماده نیز با خواص فیزیکی و شیمیایی‎ خود مشخص می‌گردد.

ماده در شیمی

ماده در شیمی، خواص شیمیایی ماده به عنوان ویژگی‎هایی تعریف می‎شود که از طریق آن ویژگی‌ها، ماده تغییر می‎کند و با توجه به نسبت اجزای تشکیل دهنده‎اش به شکل‎های دیگری تبدیل می‎گردد.

در تغییرات فیزیکی فقط حالت فیزیکی ماده تغییر می‌یابد نه ساختار ذره‌های تشکیل دهنده آن. بنابراین تغییرات همه حالت های ماده مانند ذوب، انجماد، تبخیر، میعان، تصعید و چگالش و همچنین انحلال نمک ها و بازها در آب، تغییر فیزیکی هستند.

در تغییرات شیمیایی اتصال اتم ها به یکدیگر و آرایش الکترونی آن‌ها در واکنش دهنده‌ها تغییر می‌یابد. البته در یک واکنش شیمیایی، اتم‌ها نه بوجود می‌آیند و نه از بین می‌روند و تنها ترکیب، تجزیه یا نوآرایی صورت می پذیرد.

خواص شیمیایی ماده قابل مشاهده نمی‎باشند اما می‌توان آن‌ها را از طریق حواس پنج‌گانه شناخت.

در مقایسه با خواص شیمیایی، برخی از خواص فیزیکی ماده قابل مشاهده می‎باشند.

یک تغییر شیمیایی ممکن است با آزاد شدن انرژی به صورت گرما، نور یا صوت همراه باشد و تولید گاز، تشکیل رسوب یا تغییر رنگ را در پی داشته باشند.

مواد شیمیایی چیست؟

در تعریف مواد شیمیایی باید گففت که موادی هستند که ترکیب شیمیایی و ویژگی های معین و ثابتی دارند.

اجزای تشکیل دهنده مواد شیمیایی را نمی توان با استفاده از روش های جداسازی فیزیکی و بدون تجزیه عناصر و تعیین ترکیب درصد آنها، شناسایی نمود.

 مواد شیمیایی به صورت ترکیبات شیمیایی، عناصر شیمیایی، یون ها و یا آلیاژ می باشند.

شیمیدان فرانسوی جوزف پراست اولین بار در قرن 18 میلادی پس از آزمایش و کار بر روی مواد شیمیایی از جمله کربنات مس توانست مفهومی برای ماده شیمیایی ارائه دهد.

عناصر شیمیایی می‌توانند در هنگام واکنش شیمیایی با یکدیگر ترکیب شده و تعداد بیشماری ماده شیمیایی بوجود آورند. مثلاً آب نتیجه واکنش عنصرهای هیدروژن و اکسیژن است. در این حالت، دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن به هم متصل می‌شوند و مولکولی با فرمول شیمیایی H2O می‌سازند.

همین دو عنصر در شرایط متفاوت می‌توانند ماده دیگری را به نام هیدروژن پراکسید (آب اکسیژنه) بسازند که دارای مولکول‌های H2O2 است.

در طبیعت مواد شیمیایی که بتوان به صورت خالص یافت، بسیار نادر هستند. برخی از این نوع مواد شیمیایی عبارتند از: الماس، طلا، سدیم کلرید و شکر (ساکارز).

شکل‌های فیزیکی مواد شیمیایی

•    جامد: پودرها، کریستال‌ها، گرانول‌ها (مثل NaCl، K₂Cr₂O₇)
•    مایع: حلال‌ها، اسیدها، روغن‌ها (مثل H₂SO₄، اتانول)
•    گاز: گازهای صنعتی و آزمایشگاهی (مثل NH₃، CO₂)

انواع مواد شیمیایی

1. مواد شیمیایی آلی (Organic Chemicals)

ترکیباتی که بر پایه کربن ساخته می‌شوند و شامل هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن و سایر عناصر هستند و در صنایع داروسازی، تولید پلیمرها، حلال‌ها، رنگ‌ها و عطرها به کار می روند.
نمونه‌ها: الکل‌ها، اسیدهای آلی، آمین‌ها، کتون‌ها و هیدروکربن‌ها.

2. مواد شیمیایی معدنی (Inorganic Chemicals)

شامل ترکیباتی که پایه کربنی ندارند یا بسیار کم دارند که در تولید شیشه، سرامیک، فلزات، کودهای شیمیایی و صنایع معدنی به کار می روند.
نمونه‌ها: نمک‌ها، اسیدها، بازها، اکسیدها و سولفات‌ها.

3. مواد بیوشیمیایی (Biochemicals)

مولکول‌های زیستی مانند پروتئین‌ها، آنزیم‌ها، اسیدهای نوکلئیک و قندها که در مهندسی سطح، افزودنی‌های غذایی، بازدارنده‌های خوردگی و مواد فوتوکرومیک استفاده می شود.

4. مواد شیمیایی تخصصی (Specialty Chemicals)

ترکیباتی با کاربرد خاص و حجم تولید کمتر، اما ارزش اقتصادی بالا هستند که در مهندسی سطح، افزودنی‌های غذایی، بازدارنده‌های خوردگی و مواد فوتوکرومیک از آنها استفاده می شود.

کاربردهای مواد شیمیایی

مواد شیمیایی از نظر نوع کاربرد به مواد شیمیایی صنعتی و مواد شیمیایی آزمایشگاهی دسته بندی می شوند.

" مواد شیمیایی اصولا در صنعت نقش مهمی را ایفا می کنند، بیشتر کارخانه ها و صنایع غذایی و مواد شوینده برای تولید به مواد شیمیایی مواد شیمیایی وابسته هستند.

به طور کلی مواد شیمیایی به دو منظور تولید می شوند دسته اول که مواد شیمیایی صنعتی هستند برای کاربرد در صنایع و مواد خوراکی استفاده می شوند و دسته دوم که همان مواد شیمیایی آزمایشگاهی هستند در آزمایشگاهها استفاده می شوند.

مواد شیمیایی مزایایی دارند که جامعه مدرن کاملاً به آن وابسته است. آنها همچنین از نظر تجارت و اشتغال نقش بسزایی در رفاه اقتصادی و اجتماعی شهروندان بازی می کنند و موفقیت اقتصادی را تضمین می کنند."

جدول کاربردهای مواد شیمیایی 

نکات مهم در خرید مواد شیمیایی

هنگام خرید مواد شیمیایی یا خرید مواد شیمیایی آزمایشگاهی باید به موارد زیر توجه کنید:

1.    خلوص و گرید

o    گریدهای رایج: Analytical Reagent (AR)، HPLC، ACS، صنعتی.
o    برندهای معتبر مثل Merck و Sigma ضمانت خلوص دارند.

2.    کاتالوگ نامبر (Catalog Number)

o    هر محصول دارای یک کد اختصاصی است که شناسایی و سفارش آن را آسان می‌کند.

3.    بسته‌بندی مناسب

o    ظروف شیشه‌ای یا پلاستیکی مقاوم در برابر مواد خورنده، با برچسب ایمنی و اطلاعات کامل.

4.    شرایط نگهداری

o    برخی مواد نیازمند دمای پایین، محیط خشک یا محافظت از نور هستند.

5.    تاریخ تولید و انقضا

o    مواد شیمیایی با تاریخ معتبر کیفیت و دقت آزمایش‌ها را تضمین می‌کنند.پ

خرید مواد شیمیایی اصل در ایران

شرکت مینا تجهیز آریا به عنوان تأمین‌کننده رسمی مواد شیمیایی آزمایشگاهی و صنعتی، محصولات برندهایی مانند Merck و Sigma-Aldrich را با تضمین کیفیت و اصالت ارائه می‌دهد.