کدام مواد شیمیایی برای کروماتوگرافی مناسب‌اند؟

کروماتوگرافی یکی از روش‌های مهم جداسازی، شناسایی و خالص‌سازی مواد در آزمایشگاه‌های شیمی، زیست‌شناسی و داروسازی است. در این روش، انتخاب مواد شیمیایی (فاز متحرک و فاز ساکن) اهمیت زیادی دارد، زیرا نوع، قطبیت، خلوص و ترکیب شیمیایی این مواد به‌طور مستقیم بر کیفیت جداسازی اثر می‌گذارد.

فازهای کروماتوگرافی و نقش مواد شیمیایی

کروماتوگرافی معمولاً از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود:

 1.  فاز ساکن (Stationary Phase) – سطح یا ماده‌ای که ترکیبات روی آن جذب می‌شوند.
2.    فاز متحرک (Mobile Phase) – حلال یا مخلوطی از حلال‌ها که نمونه را از روی فاز ساکن عبور می‌دهد.

هرکدام از این فازها بسته به نوع کروماتوگرافی (مانند TLC، HPLC، GC و غیره) از مواد شیمیایی متفاوتی تشکیل می‌شوند.

۱. مواد شیمیایی مناسب برای کروماتوگرافی لایه نازک (TLC)

در TLC، فاز ساکن معمولاً یک لایه از سیلیکا ژل (SiO₂) یا آلومینا (Al₂O₃) است و فاز متحرک را حلال‌ها تشکیل می‌دهند.
حلال‌های متداول TLC:
•    هگزان (Hexane) – حلال غیرقطبی برای جداسازی ترکیبات آلی غیرقطبی
•    اتیل استات (Ethyl acetate) – حلال قطبی‌تر برای بهبود تفکیک
•    تولوئن (Toluene)
•    کلروفرم (Chloroform)
•    استون (Acetone)
•    متانول (Methanol)

ترکیب درصدهای مختلف از هگزان و اتیل‌استات معمولاً برای تنظیم قطبیت استفاده می‌شود.

۲. مواد شیمیایی مورد استفاده در کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)

در HPLC، فاز ساکن معمولاً از سیلیکا اصلاح‌شده با گروه‌های C18 (Octadecyl silica) است و فاز متحرک ترکیبی از آب و حلال‌های آلی با خلوص بالا می‌باشد.

حلال‌های متداول در HPLC:

•    متانول (Methanol, CH₃OH)
•    استونیتریل (Acetonitrile, CH₃CN)
•    آب دی‌یونیزه شده یا HPLC Grade Water
•    تتراهیدروفوران (THF)
•    فرمیک اسید، تری‌فلوئورواستیک اسید یا فسفات بافرها (برای تنظیم pH)

این حلال‌ها باید درجه خلوص HPLC (بالای 99.9%) داشته باشند تا نویز پس‌زمینه (baseline noise) در دستگاه ایجاد نشود.

۳. مواد مناسب برای کروماتوگرافی گازی (GC)

در GC، فاز متحرک گاز بی‌اثر است و فاز ساکن معمولاً ترکیبات پلیمری روی سطح ذرات سیلیکا می‌باشد.

گازها و مواد پرکاربرد در GC:

•    هلیوم (He) – گاز حامل متداول با پایداری بالا
•    نیتروژن (N₂) – گاز ارزان و بی‌اثر
•    هیدروژن (H₂) – در برخی دستگاه‌ها برای افزایش سرعت تحلیل
•    گازهای مرجع مانند اکسیژن و آرگون برای تنظیم دستگاه

۴. مواد شیمیایی برای کروماتوگرافی ستونی (Column Chromatography)

در این روش نیز فاز ساکن معمولاً سیلیکا ژل یا آلومینا است و فاز متحرک با توجه به قطبیت ترکیب انتخاب می‌شود.

حلال‌های رایج در کروماتوگرافی ستونی:

•    پترولیوم اتر (Petroleum ether)
•    دی‌کلرومتان (Dichloromethane)
•    اتیل‌استات (Ethyl acetate)
•    تولوئن (Toluene)
•    اتانول و متانول (برای ترکیبات قطبی‌تر)

۵. ویژگی‌های مواد شیمیایی مناسب برای کروماتوگرافی

1.   خلوص بالا (HPLC Grade یا Analytical Grade)
2.    بدون ناخالصی‌های فلزی یا رطوبت
3.    پایداری در دما و فشار معمولی
4.    قابلیت تبخیر یا انحلال کامل بدون باقی‌مانده
5.    سازگاری شیمیایی با ستون یا فاز ساکن

جمع‌بندی و نکات خرید

انتخاب مواد شیمیایی مناسب برای کروماتوگرافی، تفاوت بین یک جداسازی دقیق و یک نتیجه نامعتبر است. برندهای معتبری مانند Merck، Sigma-Aldrich و Fisher Scientific محصولات تخصصی برای کروماتوگرافی ارائه می‌دهند که دارای خلوص تضمین‌شده، MSDS کامل و گواهی آنالیز (COA) هستند.
شرکت مینا تجهیز آریا به‌عنوان نمایندگی فروش مواد شیمیایی مرک در تهران، انواع حلال‌ها، سیلیکا ژل‌ها، بافرها و مواد استاندارد HPLC و TLC را با تضمین کیفیت و اصالت عرضه می‌کند.

شماره تماس فروش مواد شیمیایی: 021-66900058